Dzień Zwycięstwa
Dzień Zwycięstwa – święto państwowe, obchodzone niegdyś 9 maja, z okazji zakończenia II wojny światowej (w terminologii radzieckiej Wielkiej Wojny Ojczyźnianej). Obchodzone dawniej w ZSRR i krajach bloku socjalistycznego, obecnie w niektórych byłych republikach radzieckich. Jedno z głównych świąt państwowych w Federacji Rosyjskiej i Białorusi.
W Polsce (PRL) obchodzone w latach 1945—1990. Główne obchody przeprowadzano na Placu Zwycięstwa lub Placu Defilad. Samo określenie “zwycięstwo” odnosi się do zwycięstwa nad faszyzmem i wyzwolenia Polski przez Armię Czerwoną i Ludowe Wojsko Polskie spod okupacji hitlerowskiej.
I wojna światowa
20 listopada 1917 na obszarze dawnych rosyjskich guberni: kijowskiej, podolskiej, wołyńskiej, czernihowskiej, połtawskiej, charkowskiej, katerynosławskiej, chersońskiej i taurydzkiej bez Krymu powstała w ramach federacji z Rosją Ukraińska Republika Ludowa. Państwo to przestało istnieć w 1920 r. w wyniku walk polsko-ukraińsko-bolszewickich.
24-25 grudnia 1917 r. w wyniku powstania robotniczego w Charkowie proklamowano drugą Ukraińską Republikę Ludową. Pierwszą stolicą państwa został Charków. Po pierwszej wojnie światowej, polsko-ukraińskich walkach i wojnie polsko-bolszewickiej, Galicja Wschodnia i Wołyń znalazły się w II Rzeczypospolitej, Ruś Podkarpacka weszła w skład Czechosłowacji, Besarabia i Bukowina – Rumunii, zaś pozostała, największa część współczesnej Ukrainy została jako jedna z republik radzieckich włączona do ZSRR.
Struktura wyznaniowa
50% deklaruje się jako wierzący, w tym:
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego — 50,4%, głównie w środkowych regionach kraju
- Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego — 26,1%
- Ukraińska Cerkiew greckokatolicka — 8%, niemal w całości na zachodzie kraju
- Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny — 7,2%
- Kościół rzymskokatolicki — 2,2%, głównie mieszkający na zachodzie kraju Polacy
- Protestantyzm — 2,2%
- Judaizm — 0,6%
- inne — 3,2%
Lwów: Katedra łacińska
Przez południowo-zachodni kraniec Rynku prowadzi przejście na pł. Katedralną, gdzie stoi katedra łacińska Wniebowzięcia NMP wzniesiona z fundacji Kazimierza Wielkiego w latach 1360–1493 m.in. przez wrocławskich architektów Mikołaja Gansecke i Hanusa Blechera.
Budowlę zaprojektował Piotr Stecher. W latach 1760– 1778 przebudował ją w stylu rokokowym Piotr Polejowski. To właśnie tutaj 1 kwietnia 1656 r. król Jan Kazimierz złożył słynne Śluby Lwowskie.
Barokowy ołtarz główny pochodzi z lat 1766–1771. Uwagę zwracają posągi Ojców Kościoła dłuta Macieja Polejowskiego (1768–1769).
W ołtarzu widać otoczoną kultem kopię obrazu Matki Boskiej Łaskawej (oryginał z 1598 r. pędzla Józefa Szolc-Wolfowicza po wojnie trafił do Lubaczowa, a w 1998 r. na Wawel).
Plan świątyni jest właściwy dla trójnawowej gotyckiej budowli halowej. Wokół dobudowano wiele pięknych renesansowych kaplic.
Za najpiękniejszą uważa się kaplicę Kampianów (kapłycia Kampianiw) pod wezwaniem Pana Jezusa Ubiczowanego – w nawie lewej (północnej). Pierwotnie wzniesiona w 1597 r., została przebudowana w latach 1619–1626 na mauzoleum patrycjuszowskiego rodu Kampianów. Wzrok przyciąga uważana za szczególnie cenną artystycznie dekoracja rzeźbiarska autorstwa Henryka Horsta, przedstawiająca apostołów Piotra i Pawła, którzy mają rysy Pawła i Marcina Kampianów. Postacie ewangelistów są dziełem Jana Pfistera.
Najwspanialszym zabytkiem związanym z katedrą jest usytuowana na zewnątrz świątyni (niegdyś stała na cmentarzu katedralnym) kaplica Boimów (kapłycia Bojimiw) – właściwie Ogrójcowa – uważana za największe dzieło architektury manierystycznej w tej części Europy.
Wybudowano ją według projektu A. Bemera w latach 1611–1615 dla pochodzącego z Węgier rodu kupieckiego. Nieprawdopodobną dekorację rzeźbiarską na fasadzie oraz w całym wnętrzu wykonali H. Scholtz i J. Pfister. Kaplica, stanowiąca oddział Lwowskiej Galerii Sztuki, jest otwierana nieregularnie (teoretycznie latem 11.00–16.00 z wyj. pn.; gdyby było zamknięte, należy pytać w galerii; tel. 744047).
Katedra (Łatynśkyj kafedralnyj sobor; dni powszednie 7.30–18.30, msze 7.30, 10.00, 18.00; nd. i święta 7.30–14.30 i 16.00–19.00, msze 7.30, 9.30, 11.00, 13.00, 18.00). W okolice katedry docierają tramwaje #1, 2 i 9.
Eupatoria
Na północny zachód od Symferopola, nad Morzem Czarnym leży Eupatoria (ukr. Jewpatorija; ros. Jewpatorija; krymsko-tatarskie Gözleve). Po dziś dzień w mieście można spotkać Ormian, Tatarów i Greków, a na pierwszy plan wybija się wyjątkowa kultura karaimska.
Zdumiewającym reliktem są też eupatoryjskie linie tramwajowe: stare niemieckie wagony zbudowane chyba w połowie lat 40. jeżdżą wyłącznie po jednym torze, trzeba więc dokonywać niezwykłych przesiadek, by dotrzeć na drugi koniec miasta. Nazwa miejscowości, oficjalna od 1784 r., została zaczerpnięta z greki – oznacza „dobrze urodzona”, ale pochodzi od przydomku władcy Pontu, Mitrydatesa VI Eupatora. Prawdziwe starożytne miano to Kerkinityda, a nowożytne – Gözleve (u Słowian „Kozłow” – tej formy używał Mickiewicz).
W VI–V w. p.n.e. powstała kolonia grecka Kerkinityda, powiązana z Chersonezem Taurydzkim. W II w. p.n.e. podbili ją Scytowie, ale niebawem została przyłączona do państwa króla Pontu, Mitrydatesa VI Eupatora. Potem miasto dzieliło koleje losu całego Krymu: od I do III w. należało do Rzymu, padło ofiarą Gotów, było najeżdżane przez Hunów i Połowców.
Ponownie rozkwitło pod rządami Turków (od 1475 r.), którzy założyli twierdzę Gözleve. W czasach chanatu krymskiego stanowiło drugi na półwyspie największy ośrodek handlu niewolnikami. Po podboju Krymu przez Rosję w 1783 r. stało się siedzibą powiatu.
W 1825 r. do miasta trafił przebywający na zesłaniu Mickiewicz.
W połowie XIX w. przybyli tu Karaimi z Czufut-Kale. Podczas wojny krymskiej Eupatorię zdobyli w 1854 r. alianci i zamienili w umocnioną bazę wojsk walczących z Rosjanami. Przez cały XIX i pierwsze dekady XX w. miejscowość rozwijała się, stając się głównym ośrodkiem północno-zachodniego Krymu. Rozbudowano port i kurort, powstała linia tramwajowa (1913) i kolejowa (1915).
W rękach bolszewików Eupatoria znalazła się ostatecznie dopiero 13 listopada 1920 r. W czasach sowieckich zaczęła się przekształcać w wielki ośrodek sanatoryjny dla dzieci. O powstaniu uzdrowiska zadecydowały lokalne soliny, szczególnie jezioro Mojnaki. Okupacja hitlerowska (1941–1944) przyniosła duże straty, szczególnie jej ostatnia faza z zaciętymi walkami o port. Hitlerowcy zamierzali wysadzić w powietrze najważniejsze budynki w centrum, m.in. teatr. Po wyzwoleniu przystąpiono do odbudowy, wznosząc zarazem w części wypoczynkowej wiele nowych, socrealistycznych sanatoriów.
Przyroda
Karpaty mają bogatą florę (wszystkie piętra roślinności) i faunę. Większość stepów nizin ukraińskich została przekształcona w tereny rolnicze. Północna i zachodnia część kraju leży w strefie lasów liściastych. Największe bagna znajdują się na Polesiu, miejscami zabagnienie wynosi 20-30% terenu. Torfowiska występują w dolinach Desny, Dniepru i Dniestru. Na Krymie można spotkać roślinność typu śródziemnomorskiego.
Karpaty ukraińskie są stosunkowo mało zniszczone, zwłaszcza dotyczy to Gorganów, najpierw terenu łowieckiego biskupów lwowskich, a nastepnie I sekretarzy partii komunistycznej. W górnych piętrach pokryte są one połupanymi płytami kamiennymi, powstałymi w wyniku erozji. Kamienie te (gorgan) dały nazwę górom. Inna ich nazwa to arszyca pochodząca od jednego z pasm Gorganów (dawniej odnosiła się ona do całego masywu). W górach tych porośniętych gęstym lasem żyje stosunkowo wiele dużych drapieżników: wilków, rysi i niedźwiedzi. Gorgany nie posiadają praktycznie infrastruktury turystycznej
Kuchnia ukraińska
Kuchnia ukraińska charakteryzuje się tym, iż jej podstawą są produkty mączne oraz kasze. Podstawowym dodatkiem do dań jest chleb. W dawnych czasach na terenach Ukrainy wypiekano chleb w specjalnie do tego wybudowanych piecach, obecnie zwyczaj pieczenia chleba ma wymiar obrzędowy, tak zwany Korowaj. W kuchni ukraińskiej dużą rolę odgrywają również warzywa, ryby oraz mięso. Jednym z największych specjałów tej kuchni są gotowane we wrzątku tak zwane warenyky (do nich należą znane nam pierogi ruskie), które mają przeróżne nadzienie między innymi twarogowe, z wiśniami czy ziemniakami. Głównym daniem tej kuchni jest barszcz ukraiński z burakami, kapustą oraz ze śmietaną jednak i inne zupy mają swoich zwolenników np. ogórkowa czy zupa myśliwska. Oczywiście jak w większości kuchni słowiańskich i w kuchni ukraińskiej jest znany kapuśniak zwany tu kapusnijak Zupy w kuchni ukraińskiej cieszą się bardzo dużym uznaniem.
Dopiero na drugim miejscu są mięsa, jako najczęściej spożywane należy wymienić przede wszystkim wołowinę, baraninę, wieprzowinę oraz drób, jedzone głównie na wschodzie i północy kraju (wyżyna Doniecka, Podole, Lwów). Ryby spożywane są może w mniejszych ilościach niż mięsa, jednak potrawy z nich są równie smakowite – np. ryba po kozacku, sałatka z łososia, warieniki i okraszonki. W kuchni ukraińskiej stosowane są zarówno ryby morskie, z Morza Czarnego i Azowskiego (Odessa, Krym), jak i słodkowodne z Dniepru (Zaporoże).
W kuchni ukraińskiej jest wytwarzany napój tzw. kwas nierzadko podawany z sokiem. Na Ukrainie jest duży wybór niezliczonych ilości win, piw oraz silniejszych alkoholi.
Ukraina
Ukraina leży w południowo-wschodniej Europie, nad morzami Czarnym i Azowskim, a jej stolicą jest Kijów. Najwyższym szczytem jest Howerla w Karpatach (2061 m n.p.m.). Drugie pasmo górskie wznosi się na Krymie (Góry Krymskie). W urzędach mówi się po ukraińsku, w sklepie płaci hrywnami (hrn) i kopiejkami. Główne święto narodowe przypada 24 sierpnia (w rocznicę proklamowania Aktu Niepodległości w 1991 r.). Kraj dzieli się na 24 obwody, 2 miasta wydzielone (Kijów i Sewastopol) oraz autonomiczną republikę Krym. Granica lądowa oddziela Ukrainę od Rosji, Rumunii, Mołdowy, Węgier, Słowacji, Polski i Białorusi.
Główne atrakcje
Kijów
W cieniu złotych kopuł świątyń, na wysokim brzegu Dniepru – na wzgórzach i w jarach leży “gród prastary, mocno historyczny i arcysłowiański”, zarazem tętniąca życiem, elegancka metropolia. Kijów (ukr. Kyjiw) oferuje wszystkie niemal rodzaje atrakcji turystycznych. Są tutaj zabytki wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, święte miejsca prawosławia, dzieła architektury, pomniki wielkiej historii, bogate życie intelektualne i umysłowe, ważne polonika, wspaniałe parki i ogrody. We wszystkim jest jakaś nieodparta magia, która każe powracać tu przy każdej okazji.
Krym
Największy region turystyczny Ukrainy, Krym, stanowi pod względem krajobrazowym i kulturowym odrębny kraj o powierzchni 27 tys. km2. Krym oferuje wyjątkowe warunki dla turystyki. Poza obfitością pamiątek historii i pięknym krajobrazem, półwysep wyróżnia także klimat. Południowe wybrzeże znajduje się w strefie klimatu podzwrotnikowego typu śródziemnomorskiego, co oznacza, że nawet w miesiącach zimowych nie ma mrozów, a temperatura morza nie spada poniżej 7′C. Tylko w górach przez trzy tygodnie lutego zalega gruba na 40 cm warstwa śniegu. Lato na Krymie trwa aż pięć miesięcy – od połowy maja do połowy października. Średnia temperatura powietrza w dzień w Jałcie wynosi wtedy od 17′C w maju po 24′C w lipcu i sierpniu do 15′C w październiku, a temperatura morza odpowiednio 18, 23�25 i 18′C. Krym można zwiedzać przez cały rok, ale warto zwrócić uwagę na maj, szczególnie okres 15 V-1 VI. Jest już wtedy wystarczająco ciepło, dni są długie, remonty w hotelach się skończyły, a ceny pozostają zimowe.
Historia Dzieje Krymu są o wiele dłuższe niż innych części Ukrainy. W starożytności był siedzibą wspominanych przez Homera Kimmeryjczyków oraz irańskich Taurów, znanych Grekom z kultu bogini utożsamianej z Artemidą. W VII w. p.n.e. Taurów wyparli Scytowie, a w VII i VI w. p.n.e. zaczęła się kolonizacja grecka, z ośrodkami w Chersonezie (obecny Sewastopol) i Teodozji.
Stolica Krymu Symferopol (ukr. Simferopol) leży w głębi lądu nad rzeką Sałgir. Miasto nie jest pierwszorzędną atrakcją turystyczną, ale nie można go ominąć podczas zwiedzania półwyspu. Jego rolę najlepiej oddaje tłumaczenie pseudogreckiej, nadanej przez Rosjan, nazwy – jest to “miasto-węzeł”, “miasto na skrzyżowaniu” (m.in. znajduje się tu jedyny na Krymie port lotniczy).
Na północny zachód od Symferopola, nad Morzem Czarnym leży Eupatoria (ukr. Jewpatorija). Po dziś dzień w Eupatorii spotkać można Ormian, Tatarów, Greków, a na pierwszy plan wybija się wyjątkowa kultura karaimska.
Sewastopol to wielki port wojenny i siedziba ukraińskiej oraz rosyjskiej Floty Czarnomorskiej Sewastopol (ukr. Sewastopol). Leży na zboczach wzgórz nad zatokami Siewastopolskaja Buchta i Jużnaja Buchta.
